Środek tygodnia nie wyklucza odebrania 24-godzinnego odpoczynku przez kierowcę. Taka pauza może być prawidłowym skróconym tygodniowym okresem odpoczynku, ale tylko wtedy, gdy mieści się w terminach rozporządzenia 561/2006, zostanie odpowiednio zrekompensowana i nie pomyli się jej ze zwykłą przerwą w prowadzeniu.
24-godzinny odpoczynek w środku tygodnia może być legalny, ale wymaga prawidłowego rozliczenia
- Tak, można odebrać skrócony tygodniowy odpoczynek w dowolnym dniu tygodnia.
- Odpoczynek musi rozpocząć się najpóźniej po zakończeniu sześciu kolejnych okresów 24-godzinnych od poprzedniego odpoczynku tygodniowego.
- Przy odpoczynku trwającym dokładnie 24 godziny trzeba zaplanować 21 godzin rekompensaty.
- Rekompensatę należy dołączyć do odpoczynku trwającego co najmniej 9 godzin.
- Regularny odpoczynek 45-godzinny oraz rekompensata przekraczająca 45 godzin nie mogą być wykorzystane w kabinie pojazdu.
Czy pauza 24 w środku tygodnia jest zgodna z przepisami
Tak. Przepisy nie wymagają, aby tygodniowy odpoczynek przypadał w sobotę albo niedzielę. Kierowca może rozpocząć go w środę, czwartek czy inny dzień, o ile zachowa termin liczony od zakończenia poprzedniego odpoczynku tygodniowego.
Określenie „pauza 24” jest używane potocznie. Prawidłowa nazwa to skrócony tygodniowy okres odpoczynku. Nie chodzi więc o przerwę po 4,5 godziny jazdy, lecz o dłuższy, nieprzerwany czas, w którym kierowca nie prowadzi, nie wykonuje pracy i swobodnie dysponuje swoim czasem.| Rodzaj odpoczynku | Minimalny wymiar | Możliwość wykorzystania w pojeździe |
|---|---|---|
| Skrócony tygodniowy | Co najmniej 24 godziny | Tak, przy postoju i odpowiednim miejscu do spania |
| Regularny tygodniowy | Co najmniej 45 godzin | Nie |
| Rekompensata za skrócenie | Brakująca liczba godzin do 45 | Nie, jeśli łącznie przekracza 45 godzin |
Moim zdaniem najczęstszy błąd polega na traktowaniu każdej 24-godzinnej przerwy jako odpoczynku tygodniowego. Sama długość nie wystarczy. Trzeba jeszcze sprawdzić moment rozpoczęcia, poprzedni odpoczynek oraz plan rekompensaty.
Jak liczyć sześć okresów 24-godzinnych
Termin liczy się od zakończenia poprzedniego tygodniowego odpoczynku, a nie od poniedziałku. Kolejny tygodniowy odpoczynek musi rozpocząć się najpóźniej po zakończeniu sześciu następujących po sobie okresów 24-godzinnych.
Przykład jest prostszy niż sama reguła. Jeżeli poprzedni odpoczynek zakończył się w poniedziałek o godzinie 6:00, następny tygodniowy odpoczynek musi rozpocząć się najpóźniej w niedzielę o 6:00. Jeżeli kierowca zacznie 24-godzinny odpoczynek w środę o 18:00, termin zostanie zachowany.
W rozliczeniach trzeba odróżnić dwa pojęcia. Tydzień kalendarzowy trwa od poniedziałku o 00:00 do niedzieli o 24:00, natomiast sześć okresów 24-godzinnych liczy się indywidualnie od zakończenia poprzedniego odpoczynku tygodniowego.
Odpoczynek, który przypada częściowo w dwóch tygodniach, można zaliczyć do jednego z nich, ale nie do obu jednocześnie. Dlatego przy planowaniu tras dobrze jest patrzeć na co najmniej dwa kolejne tygodnie, a nie tylko na bieżący grafik.
Rekompensata za 24 godziny odpoczynku
Jeżeli kierowca wykorzysta dokładnie 24 godziny odpoczynku, skrócenie względem regularnych 45 godzin wynosi 21 godzin. Te godziny trzeba oddać w całości, jednorazowo, przed końcem trzeciego tygodnia następującego po tygodniu, w którym doszło do skrócenia.Rekompensaty nie można rozbić na kilka krótkich przerw. Należy dołączyć ją do innego odpoczynku trwającego co najmniej 9 godzin. W praktyce oznacza to, że do kolejnego odpoczynku trzeba dopisać 21 godzin, a nie tylko zaznaczyć w ewidencji ogólną informację o wyrównaniu.
Przykładowo, kierowca odbiera 24 godziny odpoczynku od środy do czwartku. W późniejszym terminie może wykorzystać odpoczynek trwający 30 godzin, z czego 21 godzin będzie rekompensatą, a pozostała część może stanowić wymagany odpoczynek. Najważniejsze jest, aby cały okres był ciągły i prawidłowo zapisany.
W dwóch kolejnych tygodniach kierowca powinien mieć co najmniej dwa regularne odpoczynki tygodniowe albo jeden regularny i jeden skrócony. W międzynarodowym przewozie rzeczy możliwe są szczególne zasady dotyczące dwóch kolejnych skróconych odpoczynków, ale wymagają one dodatkowych warunków i odpowiedniej rekompensaty.
Gdzie można spędzić taki odpoczynek
Skrócony tygodniowy odpoczynek trwający co najmniej 24 godziny może zostać wykorzystany w kabinie, jeżeli pojazd stoi i ma odpowiednie miejsce do spania. Kierowca nie może w tym czasie wykonywać załadunku, pilnować towaru ani pozostawać w gotowości do natychmiastowego wyjazdu.
Inaczej wygląda regularny odpoczynek trwający co najmniej 45 godzin. Tego odpoczynku nie wolno odbierać w pojeździe. Jeżeli potrzebny jest hotel lub inne odpowiednie zakwaterowanie, koszt ponosi pracodawca, a nie kierowca.
Nie należy też mylić postoju z odpoczynkiem. Oczekiwanie na telefon od spedytora, pilnowanie rampy albo wykonywanie dokumentów może zostać uznane za pracę lub dyspozycyjność. W mojej ocenie właśnie takie „prawie wolne” okresy najczęściej tworzą problemy podczas kontroli.
Jak odpoczynek łączy się z delegowaniem kierowcy
Sama 24-godzinna pauza nie oznacza jeszcze delegowania. O tym, czy kierowca jest pracownikiem delegowanym, decyduje przede wszystkim rodzaj wykonywanego przewozu, a nie miejsce odpoczynku.
- Kabotaż, czyli krajowy przewóz wykonywany w państwie innym niż państwo siedziby przewoźnika, co do zasady podlega zasadom delegowania.
- Cross-trade, czyli przewóz między dwoma państwami, w których przewoźnik nie ma siedziby, również może oznaczać delegowanie.
- Tranzyt bez załadunku i rozładunku zwykle nie tworzy delegowania.
- Przewóz dwustronny między państwem siedziby a innym krajem korzysta z odrębnych wyłączeń.
Jeżeli kierowca jest delegowany do państwa Unii Europejskiej, przewoźnik powinien złożyć zgłoszenie w systemie IMI najpóźniej w momencie rozpoczęcia delegowania. Kierowca powinien mieć przy sobie kopię zgłoszenia, dokumenty przewozowe i zapisy tachografu, najlepiej w formie elektronicznej lub papierowej.
Trzeba pamiętać, że delegowanie i czas odpoczynku są odrębnymi obowiązkami. Prawidłowe zgłoszenie delegowania nie naprawi błędnie zaplanowanego odpoczynku, a 24 godziny postoju nie zwalniają przewoźnika z obowiązków płacowych w państwie, w którym kierowca wykonuje przewóz.
Jak zaplanować 24 godziny bez błędu
Przed zatwierdzeniem trasy sprawdzam pięć elementów. Taki prosty schemat ogranicza ryzyko, że kierowca formalnie ma wolne, ale cały plan narusza inny przepis.
- Ustal godzinę zakończenia poprzedniego tygodniowego odpoczynku.
- Dodaj sześć okresów po 24 godziny i wyznacz ostateczny termin rozpoczęcia kolejnego odpoczynku.
- Zdecyduj, czy odpoczynek będzie skrócony do 24 godzin, czy regularny i trwający co najmniej 45 godzin.
- Przy odpoczynku skróconym zapisz dokładną rekompensatę, na przykład 21 godzin za odpoczynek 24-godzinny.
- Sprawdź ewidencję czasu pracy, tachograf, nocleg oraz dokumenty delegowania, jeżeli trasa obejmuje kabotaż lub cross-trade.
Dodatkowo przewoźnik powinien organizować pracę tak, aby kierowca mógł wrócić do bazy albo miejsca zamieszkania w celu wykorzystania regularnego odpoczynku tygodniowego. Przy dwóch kolejnych skróconych odpoczynkach dochodzą jeszcze bardziej szczegółowe wymagania dotyczące powrotu i rekompensaty.
Polskie przepisy o czasie pracy kierowców przewidują co do zasady 35 godzin nieprzerwanego odpoczynku tygodniowego, a w określonych sytuacjach dopuszczają minimum 24 godziny. Dlatego przy kierowcy zatrudnionym w Polsce trzeba sprawdzić nie tylko rozporządzenie 561/2006, lecz także krajową ewidencję czasu pracy i konkretny system organizacji pracy.
Najbezpieczniejsza zasada dla środkowego tygodnia
24-godzinny odpoczynek w środę lub czwartek jest dopuszczalny, jeżeli rozpoczyna się w wymaganym terminie, zostaje prawidłowo oznaczony i ma zaplanowaną rekompensatę. Nie musi przypadać w weekend, ale nie może być przypadkową przerwą między zleceniami.
Najlepsze rozwiązanie to planowanie odpoczynków z wyprzedzeniem na dwa lub trzy tygodnie. Wtedy łatwiej połączyć przepisy o czasie jazdy, czas pracy, delegowanie, nocleg i powrót kierowcy, zamiast poprawiać grafik dopiero po wykryciu naruszenia.
